Thi công mái tôn tưởng chừng là hạng mục đơn giản nhưng trên thực tế có thể phát sinh lượng hao hụt vật liệu đáng kể nếu khâu tính toán, vận chuyển và lắp đặt không được kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt với những công trình có diện tích mái lớn như nhà xưởng, nhà kho hay nhà tiền chế, chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình đo đạc cũng có thể làm tăng lượng tôn phải cắt bỏ, số lượng phụ kiện phát sinh và chi phí nhân công.
Hao hụt vật liệu không chỉ đến từ phần tôn dư sau khi cắt. Việc bảo quản không đúng cách, vận chuyển làm móp méo tấm tôn, tính sai quy cách hoặc thi công thiếu chính xác đều có thể khiến vật tư không thể tận dụng như dự kiến. Vì vậy, kiểm soát hao hụt cần được thực hiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị chứ không chờ đến khi công trình hoàn thiện mới đánh giá.
Trong bài viết này, Tôn Pomaxx Việt Nam sẽ chia sẻ 5 mẹo giúp hạn chế hao hụt vật liệu khi thi công mái tôn, đồng thời phân tích cách lựa chọn và sử dụng tôn phù hợp để tối ưu chi phí cho công trình.
Vì sao cần kiểm soát hao hụt vật liệu khi thi công mái tôn?
Hao hụt vật liệu làm tăng chi phí đầu tư
Khi thi công mái tôn, phần vật liệu bị hao hụt thường được tính vào chi phí đầu tư của công trình. Nếu tỷ lệ hao hụt vượt quá dự kiến, chủ đầu tư phải mua bổ sung vật tư hoặc chấp nhận phát sinh lượng tôn dư không thể sử dụng cho những hạng mục khác.
Với công trình có diện tích mái nhỏ, phần chênh lệch này có thể không quá lớn. Tuy nhiên, đối với nhà xưởng, kho bãi hoặc dự án có hàng nghìn mét vuông mái, một lượng hao hụt nhỏ trên mỗi tấm cũng có thể cộng dồn thành khoản chi phí đáng kể.
Do đó, tối ưu vật liệu không đồng nghĩa với việc cắt giảm số lượng tôn cần sử dụng mà là tính toán chính xác, bố trí hợp lý và tận dụng tối đa vật tư trong quá trình thi công.
Hao hụt còn ảnh hưởng đến tiến độ công trình
Vật liệu bị hư hỏng hoặc thiếu hụt trong quá trình thi công có thể khiến nhà thầu phải bổ sung tôn và phụ kiện ngoài kế hoạch. Khi đó, tiến độ lắp đặt có thể bị gián đoạn, đặc biệt nếu vật liệu cần đặt sản xuất hoặc vận chuyển từ xa.
Đối với những công trình yêu cầu hoàn thành trong thời gian ngắn, việc thiếu một số lượng tôn nhất định cũng có thể ảnh hưởng đến các hạng mục tiếp theo. Vì vậy, kiểm soát hao hụt ngay từ đầu vừa giúp tiết kiệm chi phí vừa góp phần duy trì tiến độ thi công.
5 mẹo hạn chế hao hụt vật liệu khi thi công mái tôn
Đo đạc và lập phương án cắt tôn trước khi thi công
Một trong những nguyên nhân phổ biến gây hao hụt là tính toán vật liệu dựa trên kích thước lý thuyết thay vì kích thước thực tế của công trình. Trước khi đặt tôn, cần kiểm tra chính xác chiều dài mái, chiều rộng mái, độ dốc, vị trí xà gồ và các khu vực có hình dạng đặc biệt.
Việc đo đạc kỹ càng giúp xác định chiều dài tấm tôn phù hợp, hạn chế tình trạng tấm quá dài phải cắt bỏ nhiều hoặc tấm quá ngắn khiến phải ghép nối không cần thiết.
Đối với công trình có nhiều mái hoặc các khu vực có kích thước khác nhau, việc phân chia từng khu vực để tính vật liệu riêng cũng giúp bảng dự toán sát với nhu cầu thực tế hơn.
Sau khi có kích thước, nhà thầu nên lập phương án bố trí tấm tôn trước khi tiến hành cắt. Những tấm có chiều dài tương đồng có thể được sắp xếp cùng một nhóm để tận dụng tối đa vật liệu.
Phần tôn dư sau khi cắt cũng cần được phân loại theo kích thước thay vì bỏ ngay. Một số đoạn tôn còn đủ kích thước có thể sử dụng cho các vị trí nhỏ hơn, mái phụ hoặc những khu vực không yêu cầu tấm nguyên khổ.
Cách làm này đặc biệt hữu ích với những công trình có nhiều chi tiết mái, bởi lượng vật liệu dư từ vị trí này có thể trở thành vật liệu sử dụng cho vị trí khác.
Chọn quy cách tôn phù hợp ngay từ đầu
Một sai lầm thường gặp là chọn tôn dựa chủ yếu vào giá thành trên mỗi mét vuông mà chưa xem xét quy cách sản phẩm có phù hợp với công trình hay không. Nếu chiều dài, độ dày hoặc kiểu sóng không phù hợp với thiết kế, lượng tôn phải cắt chỉnh và xử lý trong quá trình thi công có thể tăng lên.
Việc lựa chọn đúng quy cách giúp quá trình lắp đặt thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế những phần vật liệu không cần thiết. Đây cũng là lý do cần trao đổi giữa chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và nhà cung cấp trước khi chốt vật tư.
Bên cạnh quy cách, chất lượng tôn cũng cần được xem xét kỹ. Sản phẩm có độ dày và thông số thực tế rõ ràng sẽ giúp nhà thầu chủ động hơn trong việc tính toán tải trọng, bố trí kết cấu và phương án thi công.
Với các dòng tôn Pomaxx, thông số sản phẩm được phân chia theo từng dòng để phù hợp với những nhu cầu khác nhau. Pomaxx Nano có độ dày thành phẩm từ 0,30–0,50 mm, Pomaxx Nano Pro từ 0,45–0,50 mm và Pomaxx Diamond từ 0,40–0,50 mm. Việc lựa chọn đúng độ dày ngay từ đầu giúp tránh tình trạng phải thay đổi vật liệu hoặc điều chỉnh phương án thi công giữa chừng.
Bảo quản và vận chuyển tôn đúng cách
Không phải toàn bộ hao hụt đều xuất hiện trong quá trình cắt. Tôn có thể bị hư hỏng trước khi đưa lên mái do xếp chồng không đúng cách, va đập trong quá trình vận chuyển hoặc kéo lê trực tiếp trên bề mặt.
Những vết móp sâu hoặc trầy xước lớn có thể khiến tấm tôn không còn phù hợp để sử dụng tại các vị trí yêu cầu tính thẩm mỹ cao. Khi đó, nhà thầu phải thay thế bằng tấm mới, làm tăng lượng vật liệu tiêu hao.
Vì vậy, quá trình bốc xếp cần hạn chế va chạm và không nên kéo lê các tấm tôn trên nền hoặc trên những bề mặt có vật sắc nhọn.
Tôn sau khi vận chuyển đến công trình nên được tập kết tại vị trí bằng phẳng, sạch và có biện pháp che chắn phù hợp. Không nên đặt trực tiếp vật liệu tại những khu vực thường xuyên bị ngập nước hoặc có độ ẩm cao.
Việc sắp xếp khoa học còn giúp công nhân dễ dàng kiểm đếm và lấy đúng quy cách tôn cần sử dụng. Nhờ đó, hạn chế tình trạng di chuyển vật liệu nhiều lần, giảm nguy cơ phát sinh hư hỏng không đáng có.
Thi công đúng kỹ thuật để hạn chế tôn bị hư hỏng
Trong quá trình lắp đặt, việc xác định sai vị trí vít hoặc cắt tấm tôn không đúng kích thước có thể khiến cả tấm vật liệu không còn sử dụng được như dự kiến.
Trước khi khoan hoặc cắt, công nhân cần kiểm tra lại vị trí lắp đặt và đánh dấu rõ ràng. Những đường cắt cần đảm bảo chính xác, tránh tình trạng phải chỉnh sửa nhiều lần khiến phần tôn dư tăng lên.
Đặc biệt, không nên tùy tiện thay đổi kích thước tấm tôn tại công trường nếu chưa đánh giá ảnh hưởng đến vị trí chồng mí và khả năng thoát nước của mái.
Dụng cụ cắt tôn không phù hợp có thể tạo ra cạnh cắt không đẹp, làm biến dạng tấm hoặc ảnh hưởng đến lớp bảo vệ trên bề mặt. Do đó, nhà thầu cần sử dụng thiết bị phù hợp với quy cách và vật liệu của từng sản phẩm.
Sau khi cắt, phần mép tôn cũng cần được xử lý đúng kỹ thuật để hạn chế ảnh hưởng đến độ bền của vật liệu. Đây là bước nhỏ nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ phải thay thế tấm tôn do hư hỏng trong quá trình thi công.
Tận dụng hợp lý phần tôn dư sau khi hoàn thiện
Sau mỗi khu vực thi công, lượng tôn còn thừa nên được tập hợp và phân loại theo chiều dài, chiều rộng cũng như tình trạng bề mặt. Những phần còn nguyên vẹn có thể được sử dụng cho mái phụ, khu vực che chắn hoặc các hạng mục có kích thước nhỏ.
Cách quản lý này giúp giảm lượng vật liệu phải mua bổ sung trong quá trình thi công. Đồng thời, nhà thầu cũng dễ dàng kiểm soát được tỷ lệ hao hụt thực tế so với dự toán ban đầu.
Nếu nhận thấy một số quy cách đang dư nhiều, đơn vị thi công có thể xem xét sử dụng chúng cho các vị trí phù hợp thay vì tiếp tục cắt tấm mới. Tuy nhiên, việc tận dụng phải dựa trên yêu cầu kỹ thuật của từng hạng mục, không nên cố sử dụng tôn dư nếu kích thước hoặc chất lượng không đáp ứng.
Mục tiêu cuối cùng không phải là tận dụng bằng mọi giá mà là sử dụng vật liệu một cách hợp lý, đảm bảo chất lượng mái đồng thời kiểm soát tốt chi phí.
Tôn Pomaxx giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong bài toán vật liệu
Đa dạng quy cách giúp lựa chọn phù hợp với từng công trình
Kiểm soát hao hụt vật liệu bắt đầu từ việc lựa chọn đúng sản phẩm. Khi tôn có nhiều quy cách độ dày, chủ đầu tư có thể cân nhắc theo đặc điểm công trình thay vì sử dụng một lựa chọn duy nhất cho mọi hạng mục.
Pomaxx cung cấp nhiều dòng sản phẩm với thông số khác nhau. Pomaxx Nano có độ dày thành phẩm từ 0,30–0,50 mm, lớp mạ AZ50, thép nền G550 và lớp sơn màu 30 µm, phù hợp với nhiều công trình dân dụng và các hạng mục cần tối ưu chi phí đầu tư.
Trong khi đó, Pomaxx Nano Pro có lớp mạ AZ100, thép nền G450, lớp sơn màu 30 µm và độ dày thành phẩm 0,45–0,50 mm. Đây là dòng tôn phù hợp với những công trình yêu cầu độ ổn định cao và định hướng sử dụng lâu dài. Sản phẩm được bảo hành màu 10 năm và chống ăn mòn thủng lên đến 25 năm.
Đối với những công trình cần yêu cầu cao hơn về khả năng chống ăn mòn và độ bền, Pomaxx Diamond sử dụng lớp mạ AZ100, thép nền G550, độ dày thành phẩm 0,40–0,50 mm và được bảo hành chống ăn mòn thủng 25 năm.
Chất lượng vật liệu cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng lâu dài
Hạn chế hao hụt không chỉ là giảm số lượng tôn phải mua mà còn cần đảm bảo vật liệu được sử dụng đúng mục đích và duy trì hiệu quả trong suốt vòng đời công trình.
Một sản phẩm có thông số kỹ thuật rõ ràng giúp nhà thầu chủ động hơn trong quá trình lập dự toán, lựa chọn quy cách và tổ chức thi công. Khi kết hợp với phương án đo đạc chính xác, bảo quản tốt và thi công đúng kỹ thuật, lượng vật liệu hao hụt có thể được kiểm soát hiệu quả hơn.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng xây dựng hiện nay, khi chủ đầu tư ngày càng quan tâm đến tổng chi phí của công trình thay vì chỉ nhìn vào giá vật liệu ban đầu.
Hao hụt vật liệu khi thi công mái tôn là vấn đề khó tránh hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu công trình được chuẩn bị và tổ chức thi công hợp lý. Từ khâu đo đạc, lập phương án cắt, lựa chọn quy cách, vận chuyển, bảo quản đến lắp đặt và tận dụng phần tôn dư, mỗi bước đều có thể tác động trực tiếp đến lượng vật tư tiêu hao. Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách giảm chi phí mua tôn, chủ đầu tư và nhà thầu nên tập trung vào việc sử dụng vật liệu đúng quy cách và đúng mục đích ngay từ đầu. Khi lựa chọn sản phẩm có thông số rõ ràng như các dòng tôn Pomaxx và kết hợp với quy trình thi công khoa học, công trình vừa kiểm soát tốt chi phí vật tư vừa đảm bảo chất lượng mái trong quá trình sử dụng lâu dài.
